GIÁO DỤC CÔNG DÂN 8

Bài 5:
BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN
NHIÊN

Giáo viên:

Mục tiêu bài học
Giải thích được sự cần thiết phải bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.
Nêu được một số quy định cơ bản của pháp luật về bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên
nhiên; một số biện pháp cần thiết để bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.
Nêu được trách nhiệm của học sinh trong việc bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên
nhiên.
Thực hiện được việc bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên bằng những việc làm
phù hợp với lứa tuổi.
Phê phán, đấu tranh với những hành vi gây ô nhiễm môi trường và phá hoại tài nguyên
thiên nhiên.

Hoạt động 1

KHỞI ĐỘNG

Em hãy gọi tên các hình ảnh sau và chia sẻ suy nghĩ của mình
về việc bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

Hoạt động 2

KHÁM
PHÁ

Nhiệm vụ 1:
a. Em hãy đọc Thông tin 1 (Báo cáo Hiện trạng Môi trường Quốc gia giai đoạn
2016 – 2020) trong SGK tr. 28 và trả lời câu hỏi:

• Theo em, ô nhiễm môi trường gây ra
• hậu quả gì?
• Theo em, vì sao phải bảo vệ
• môi trường?

Nhiệm vụ 1:
b. Em hãy đọc Thông tin 2 (Vai trò của tài nguyên thiên nhiên đối với tăng
trưởng kinh tế ở Việt Nam) trong SGK tr. 28,29 và trả lời câu hỏi:

• Theo em, môi trường và tài nguyên thiên
nhiên đem lại lợi ích gì cho con người?
• Vì sao chúng ta cần bảo vệ môi trường và
tài nguyên thiên nhiên?

Nhiệm vụ 2:
Em hãy đọc các thông tin và trường hợp trong SGK tr. 29, 30
để thực hiện yêu cầu.

• Em hãy chỉ ra các hành vi vi phạm
pháp luật của nhân vật trong các
trường hợp.
• Em hãy nêu những quy định khác
của pháp luật về bảo vệ môi trường
và tài nguyên thiên nhiên.

Thông tin
Trích Luật Bảo vệ môi
trường năm 2020
Điều 4. Nguyên tắc bảo vệ
môi trường
Điều 6. Các hành vi bị
nghiêm cấm trong hoạt
động bảo vệ môi trường
Trích Luật Tài nguyên
nước năm 2012
Điều 9. Các hành vi bị
nghiêm cấm

Trích Luật Lâm nghiệp năm 2017
Điều 9. Các hành vi bị nghiêm cấm
trong hoạt động lâm nghiệp

Trích Luật Thuỷ sản năm 2017
Điều 13. Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản

Trường hợp 1
Ông X mua chiếc tàu có tổng dung tích trên 40 m3,
máy nổ và các phụ tùng để hút cát từ lòng sông Y lên
khoang tàu. Sau khi lắp ráp xong, ông X không đăng
kí, đăng kiểm nhưng vẫn sử dụng để khai thác cát.
Mặc dù chưa có giấy phép khai thác khoáng sản của
cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nhưng ông X vẫn
giao cho con rể là anh T quản lí, sử dụng tàu để hút
cát trong khi anh T chưa có cấp phép điều
phương tiện giao thông đường thuỷ.

khiển

Trường hợp 2
Mặc dù chính quyền đặt ra mục tiêu xây dựng khu
phố văn hoá nhưng một số người dân vẫn cố tình đổ
rác ở bãi đất trống gần nhà anh K. Không những thế,
có nhiều hộ dân trong khu phố thường hát karaoke
với âm lượng lớn suốt đêm. Có lần, bố anh K sang
để nói chuyện với họ về vấn đề này nhưng không có
kết quả. Thậm chí, có người còn bảo làm gì trong
nhà là quyền của họ.

Nhiệm vụ 3:
Em hãy đọc các thông tin và trường hợp trong SGK tr. 31
và thực hiện yêu cầu.

• Em hãy chỉ ra các biện pháp cần thiết
để bảo vệ môi trường và tài nguyên
thiên nhiên trong các trường hợp.
• Em hãy nêu trách nhiệm của học sinh
trong việc bảo vệ môi trường và tài
nguyên thiên nhiên.

Trường hợp 1
Vào ngày Môi trường Thế giới (ngày 5
tháng 6), chính quyền địa phương X đã
treo nhiều băng rôn, khẩu hiệu tuyên
truyền về môi trường trên các trục đường
chính.

Đồng thời, chính quyền cũng tổ

chức các lớp tập huấn nhằm nâng cao ý
thức của người dân trong việc bảo vệ môi
trường, tài nguyên thiên nhiên.

Trường hợp 2
Gia đình ông P đã trang bị đầy đủ thiết bị
cho việc đánh bắt thuỷ sản. Sau khi được
cấp phép khai thác thuỷ sản trên vùng hoạt
động ven bờ, con trai của ông P đề xuất sử
dụng thuốc nổ để khai thác thuỷ sản. Tuy
nhiên, ông P không đồng ý vì sẽ làm ảnh
hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái môi
trường nước nơi đây.

Trường hợp 3
Đoàn Thanh niên Khu phố 5 tổ chức buổi sinh hoạt tuyên truyền, giáo dục
pháp luật về bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên. Sau khi tham gia
buổi sinh hoạt, thanh thiếu niên ở Khu phố 5 đã hiểu rõ hơn các quy định
của pháp luật về bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên và cam kết sẽ
nghiêm chỉnh chấp hành. Không những thế, các thanh thiếu niên còn cho
biết sẽ tuyên truyền cho người thân, bạn bè để cùng nhau thực hiện
nghiêm các quy định của pháp luật và tích cực đấu tranh với các hành vi
gây ô nhiễm môi trường, phá hoại tài nguyên thiên nhiên.

Nhiệm vụ 4: Em hãy quan sát các hình ảnh sau và gọi tên những việc làm bảo vệ
môi trường và tài nguyên thiên nhiên được mô tả.

Em hãy kể ra những việc làm khác để bảo vệ
môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

TỔNG KẾT
– Môi trường là các yếu tố tự nhiên và xã hội bao quanh con người (không khí, nước, độ ẩm,
sinh vật,…) ảnh hưởng trực tiếp và tác động đến các hoạt động sống của con người.
– Tài nguyên thiên nhiên là những của cải có sẵn trong tự nhiên mà con người có thể khai
thác, chế biến, sử dụng phục vụ cuộc sống (mỏ khoáng sản, dầu khí, động thực vật,…).
– Môi trường và tài nguyên thiên nhiên có vai trò đặc biệt quan trọng, cung cấp phương tiện
cho con người tồn tại và cơ sở vật chất để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội.
– Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên giúp cân bằng sinh thái và đảm bảo cho con
người tồn tại trong môi trường trong lành, thuận lợi phát triển kinh tế, xã hội. Bảo vệ môi
trường và tài nguyên thiên nhiên là bảo vệ chính chúng ta.

– Quy định cơ bản của pháp luật về bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên:
+ Bảo vệ môi trường là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mọi cơ quan, tổ chức, cộng đồng
dân cư, hộ gia đình và cá nhân.
+ Bảo vệ môi trường phải gắn kết với phát triển kinh tế, quản lí tài nguyên và được xem xét,
đánh giá trong quá trình thực hiện các hoạt động phát triển.
+ Bảo vệ môi trường gắn kết hài hoà với an sinh xã hội, quyền trẻ em, bình đẳng giới, bảo
đảm quyền mọi người được sống trong môi trường trong lành.
+ Bảo vệ môi trường phải được tiến hành thường xuyên, công khai, minh bạch.
+ Cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân được hưởng lợi từ môi
trường có nghĩa vụ đóng góp tài chính cho hoạt động bảo vệ môi trường; gây ô nhiễm, sự cố
và suy thoái môi trường phải chi trả, bồi thường thiệt hại, khắc phục, xử lí và chịu trách nhiệm
khác theo quy định của pháp luật.

– Một số biện pháp bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên:
+ Nâng cao ý thức mọi người chung tay bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.
+ Khai thác, sử dụng hợp lí và tiết kiệm nguồn tài nguyên thiên nhiên.
+ Tuyên truyền, vận động mọi người tuân thủ quy định của pháp luật trong việc bảo vệ môi
trường, tài nguyên thiên nhiên.

– Học sinh có trách nhiệm bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên bằng những việc làm
phù hợp với lứa tuổi như: không xả rác bừa bãi; hạn chế sử dụng túi ni lông, đồ nhựa; tiết
kiệm điện, nước;… Đồng thời, phê phán, đấu tranh, góp ý với những hành vi gây ô nhiễm
môi trường và phá hoại tài nguyên thiên nhiên (phá rừng, săn bắt động vật trái phép,…).

Hoạt động 3

LUYỆN
TẬP

Nhiệm vụ 1: Em đồng tình hay không đồng tình với những ý kiến nào
dưới đây? Vì sao?

a) Bảo vệ môi

b) Chỉ người lớn mới

c) Tài nguyên thiên

trường không chỉ

cần quan tâm đến

nhiên là vô tận nên

cho thế hệ hôm

việc

không

nay mà còn góp

trường và tài nguyên

phần bảo vệ cho

thiên nhiên.

thế hệ tương lai.

bảo

vệ

môi

nhất

phải tiết kiệm.

thiết

Nhiệm vụ 2: Em hãy cho biết hành vi nào dưới đây phù hợp với quy
định của pháp luật về bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

a) Thu gom và
chuyển rác thải sinh
hoạt đến đúng nơi
quy định.

d) Nhà nước sẽ chi
trả kinh phí dịch vụ
thu gom, vận chuyển
và xử lí chất thải
theo quy định của
pháp luật.

b) Xây dựng chuồng
trại chăn nuôi quy mô
hộ gia đình bảo đảm
vệ sinh, không gây ô
nhiễm tiếng ồn.

c) Che giấu hành
vi khai thác rừng
trái phép.

e) Săn bắt, buôn bán
động vật quý hiếm
thuộc danh mục
nguy cấp.

g) Khai thác nước
ngầm trái phép để
kinh doanh.

Nhiệm vụ 3: Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi.

Tình huống 1:
Anh D và anh T là đôi bạn thân. Hôm nay, anh D
có dịp về quê của anh T chơi. Anh T rủ anh D
đến hồ phía sau nhà để câu cá. Mặc dù ngồi rất
lâu nhưng anh D vẫn chưa câu được con cá
nào. Anh D cảm thấy mất kiên nhẫn và nói với
anh T: “Câu mãi chẳng được gì, chán thật”. Suy
nghĩ một lúc, anh T quyết định đi mượn máy
kích điện để bắt cá.

– Em có nhận xét gì về việc làm
của anh T?
– Nếu là anh D, em sẽ làm gì?

Nếu là bạn K, em sẽ làm gì?

Tình huống 2:
Cuối tuần, bạn K được bố mẹ dẫn
đi dã ngoại ven sông Hồng. Mặc
dù có biển cấm hút cát nhưng bạn
K vẫn thấy một chiếc tàu đang hút
cát trên sông.

Nhiệm vụ 4:
Em hãy chọn một phong trào hoặc
hành động bảo vệ môi trường và tài
nguyên

thiên nhiên mà em ấn

tượng để thuyết trình nhằm truyền
cảm hứng cho bạn bè cùng chung
tay thực hiện hoạt động này.

Hoạt động
4

VẬN
DỤNG

Nhiệm vụ 1: Em hãy thực
hiện những việc làm phù
hợp (dọn dẹp vệ sinh, trồng
và chăm sóc

cây xanh,

nhắc nhở bạn bè, em nhỏ,
…) để góp phần bảo vệ môi
trường tại nơi

em sinh

sống và chia sẻ kết quả với
mọi người.

Nhiệm vụ 2: Em hãy cùng
bạn thiết kế một số đồ dùng,
dụng cụ học tập sáng tạo từ
những vật dụng đã qua sử
dụng để tuyên truyền về
trách nhiệm bảo vệ tài
nguyên thiên nhiên.

Tạm biệt và hẹn gặp lại các em
ở bài học tiếp theo.